Kip · De dood
Hoe worden vleeskuikens gedood?
Voor geen enkele kip is een dood zonder angst toegezegd. Samen het verst: 4 normen, waaronder Beter Leven 1 ster, Beter Leven 2 sterren en Beter Leven 3 sterren. Zwakste: 4 normen, waaronder Wettelijk minimum (Nederland en EU) en EU-biologisch keurmerk (Skal).
Waarom het zo is
Kippen worden verdoofd, bij Beter Leven-slachthuizen alleen met CO2 (een waterbad alleen is niet genoeg). Bij het elektrische waterbad worden de kippen eerst levend ondersteboven in beugels gehangen. Bij CO2-verdoving raken ze eerst bewusteloos en worden ze pas daarna opgehangen. In 2025 gebruikten 13 Nederlandse pluimveeslachthuizen CO2 als hoofdmethode, en 5 bedrijven die het elektrische waterbad gebruikten slachtten 64,2 miljoen vleeskuikens. Angst en stress vóór de verdoving zijn niet uitgesloten, en geen keurmerk noemt een cijfer voor hoeveel dieren vóór de verdoving lijden.
Wat de keurmerken zeggen
| Norm | Niveau |
|---|---|
| Wettelijk minimum (Nederland en EU) | 2 Het mag kort angst of pijn voelen als het snel gaat |
| Beter Leven 1 ster | 2-3 niveau 2 gegarandeerd (Het mag kort angst of pijn voelen als het snel gaat); afhankelijk van de boerderij tot niveau 3 |
| Beter Leven 2 sterren | 2-3 niveau 2 gegarandeerd (Het mag kort angst of pijn voelen als het snel gaat); afhankelijk van de boerderij tot niveau 3 |
| Beter Leven 3 sterren | 2-3 niveau 2 gegarandeerd (Het mag kort angst of pijn voelen als het snel gaat); afhankelijk van de boerderij tot niveau 3 |
| Beter voor Natuur & Boer Kip (Albert Heijn, bovenop 1 ster) | 2-3 niveau 2 gegarandeerd (Het mag kort angst of pijn voelen als het snel gaat); afhankelijk van de boerderij tot niveau 3 |
| EU-biologisch keurmerk (Skal) | 2 Het mag kort angst of pijn voelen als het snel gaat |
| EKO (Stichting EKO-keurmerk) | 2 Het mag kort angst of pijn voelen als het snel gaat |
| Demeter | 2 Het mag kort angst of pijn voelen als het snel gaat |
Hoe we de niveaus lezen
- Het maakt me niet uit hoe het sterft.
- Het mag kort angst of pijn voelen als het snel gaat.
- Het mag geen pijn voelen, ook al is het van tevoren misschien bang.
- Het moet zonder angst en zonder pijn sterven en er niets van merken.
Niveau 2: Het mag kort angst of pijn voelen als het snel gaat.
Geldt voor: Wettelijk minimum (Nederland en EU), Beter Leven 1 ster, Beter Leven 2 sterren, Beter Leven 3 sterren, Beter voor Natuur & Boer Kip (Albert Heijn, bovenop 1 ster), EU-biologisch keurmerk (Skal), EKO (Stichting EKO-keurmerk) en Demeter
Alle kippen worden vóór de dood verdoofd, dus de dood komt snel, maar angst en stress vóór de verdoving zijn niet uitgesloten. Bij het elektrische waterbad wordt de kip eerst levend ondersteboven in een beugel gehangen en daarna door het bad gehaald. Bij CO2-verdoving raakt ze eerst bewusteloos en wordt ze pas daarna opgehangen.
De slachthuisverklaring van Beter Leven zegt dat alle dieren worden verdoofd en dat voor pluimvee alleen een CO2-installatie telt. Een waterbad alleen is niet genoeg. De wet, biologisch en Demeter steunen op de Europese verdovingsregel. In 2025 gebruikten 13 Nederlandse pluimveeslachthuizen CO2 als hoofdmethode en 5 het elektrische waterbad. Bij de bedrijven met een waterbad zijn 64,2 miljoen vleeskuikens geslacht (antwoorden van de minister aan de Tweede Kamer, april 2026). Geen enkel keurmerk geeft een cijfer over hoe de dieren de verdoving doorstaan. Beter Leven schrijft een methode voor, maar geen controle of de verdoving bij elk dier gewerkt heeft, dus Beter Leven loopt van 2 tot 3 en scoort 2.
Niveau 3: Het mag geen pijn voelen, ook al is het van tevoren misschien bang.
Mogelijk bij sommige boerderijen, niet gegarandeerd: Beter Leven 1 ster, Beter Leven 2 sterren, Beter Leven 3 sterren en Beter voor Natuur & Boer Kip (Albert Heijn, bovenop 1 ster)
Geen enkele norm ligt vast op dit niveau. Beter Leven haalt het alleen in het gunstigste geval, omdat het keurmerk het waterbad verbiedt.
Geen enkele keurmerkregel die we lazen eist een vastgelegde controle dat de verdoving bij elk dier gewerkt heeft, met een tweede verdoving waar nodig. Die controle is wat dit niveau vraagt.
Video's
Is echt vlees eten zonder dierenleed binnen handbereik? (Tegenlicht)VPRO Tegenlicht, 26 minKweekvlees tegenover de intensieve veehouderij; de aflevering is oorspronkelijk uit 2018 en staat nu opnieuw online.
Bronnen
- Beter Leven slachterij: Verklaring verdoofd slachten v2.0 (8 maart 2024) en de documenten Zelfevaluatie slachterij (juli 2023)
- Verordening (EG) nr. 1099/2009, artikel 4, lid 1 en artikel 4, lid 4 (verdovingsplicht voor zoogdieren en vogels); artikel 1, lid 1: voor vissen geldt alleen artikel 3, lid 1 (vermijdbare pijn, stress of lijden besparen), dus het EU-recht kent geen verdovingsplicht voor vissen
- Internationale Demeter Biodynamic Standard (stand september 2025), paragrafen 6.3.5.1, 6.3.5.3, 6.3.5.4, 6.3.6.5, 6.3.10, bijlage 7
- Tweede Kamer, Kamerstuk 36915-XIV nr. 6 (antwoorden op de landbouwbegroting 2026, gepubliceerd op 23 april 2026), vragen 111 tot en met 114 over de verdovingsmethoden in 2025
- Verordening (EU) 2018/848, bijlage II deel II (veehouderij), oorspronkelijke tekst
Meer hierover
- Alles over Kip
- Hoe lang leeft een vleeskuiken?
- Groeien vleeskuikens op met hun moeder?
- Hoeveel ruimte heeft een vleeskuiken?
- Waarop liggen vleeskuikens in de stal?
- Gaan vleeskuikens naar buiten?
- Hoe lang worden vleeskuikens naar het slachthuis vervoerd?
- Keurmerk: Wettelijk minimum
- Keurmerk: Beter Leven (Dierenbescherming)
- Keurmerk: Beter voor Natuur & Boer (Albert Heijn)
- Keurmerk: EU-biologisch (Skal)
- Keurmerk: EKO
- Keurmerk: Demeter
- Wettelijk minimum vs Beter Leven (Dierenbescherming): Kip
- Wettelijk minimum vs Beter voor Natuur & Boer (Albert Heijn): Kip
- Wettelijk minimum vs EU-biologisch (Skal): Kip
- Wettelijk minimum vs EKO: Kip