Varkensvlees · Ingrepen
Worden bij varkens de staarten gecoupeerd?
Gangbaar: biggen worden gecastreerd en hun staart wordt in de eerste dagen ingekort. Komt het verst: Beter Leven 2 sterren. Zwakste: 3 normen, waaronder Wettelijk minimum (Nederland en EU) en Beter Leven 1 ster.
Waarom het zo is
Volgens de Nederlandse wet mag een big binnen 7 dagen zonder anesthesie worden gecastreerd en mag de staart tot dag 4 worden ingekort als er verwondingen zijn gezien en andere maatregelen niet hielpen. Beter Leven 1 ster verbiedt castratie en routinematig staart couperen, en vanaf 2030 het couperen helemaal. Wij vonden geen Nederlands cijfer over hoeveel varkens een gecoupeerde staart hebben.
Wat de keurmerken zeggen
| Norm | Niveau |
|---|---|
| Wettelijk minimum (Nederland en EU) | 1 Altijd, als dat het houden van de dieren makkelijker maakt |
| Beter Leven 1 ster | 1-2 niveau 1 gegarandeerd (Altijd, als dat het houden van de dieren makkelijker maakt); afhankelijk van de boerderij tot niveau 2 |
| Beter Leven 2 sterren | 3 Alleen als een bepaald dier zelf behandeld moet worden |
| Beter Leven 3 sterren | 2 Alleen als de dieren zich er anders mee kunnen verwonden |
| Beter voor Natuur & Boer Varken (Albert Heijn, bovenop 1 ster) | 1-2 niveau 1 gegarandeerd (Altijd, als dat het houden van de dieren makkelijker maakt); afhankelijk van de boerderij tot niveau 2 |
| EU-biologisch keurmerk (Skal) | 2 Alleen als de dieren zich er anders mee kunnen verwonden |
| EKO (Stichting EKO-keurmerk) | 2 Alleen als de dieren zich er anders mee kunnen verwonden |
| Demeter | 2 Alleen als de dieren zich er anders mee kunnen verwonden |
Hoe we de niveaus lezen
- Altijd, als dat het houden van de dieren makkelijker maakt.
- Alleen als de dieren zich er anders mee kunnen verwonden.
- Alleen als een bepaald dier zelf behandeld moet worden.
- Nooit. Het dier houdt alles wat het bij de geboorte heeft meegekregen.
Niveau 1: Altijd, als dat het houden van de dieren makkelijker maakt.
Geldt voor: Wettelijk minimum (Nederland en EU), Beter Leven 1 ster en Beter voor Natuur & Boer Varken (Albert Heijn, bovenop 1 ster)
Biggen mogen binnen 7 dagen zonder anesthesie worden gecastreerd en de staart mag tot dag 4 worden ingekort als er al verwondingen zijn gezien en andere maatregelen niet hielpen. Dit is het Nederlandse wettelijk minimum. Beter Leven 1 ster begint ook op dit niveau: het staat staart couperen toe als een dierenarts de noodzaak heeft vastgelegd.
Besluit diergeneeskundigen art. 2.3: castratie van een big ouder dan 7 dagen vraagt om anesthesie en langdurige pijnstilling, dus tot 7 dagen eist de wet geen van beide. Voor tanden slijpen tot dag 7 geldt dezelfde voorwaarde als voor staart couperen. We vonden geen Nederlands cijfer over hoeveel varkens een gecoupeerde staart hebben. Beter Leven 1 en 2 sterren verbieden castratie (normen B06.1 en B06.3). 3 sterren staat het alleen toe onder anesthesie met pijnstilling achteraf.
Niveau 2: Alleen als de dieren zich er anders mee kunnen verwonden.
Geldt voor: Beter Leven 3 sterren, EU-biologisch keurmerk (Skal), EKO (Stichting EKO-keurmerk) en Demeter
Mogelijk bij sommige boerderijen, niet gegarandeerd: Beter Leven 1 ster en Beter voor Natuur & Boer Varken (Albert Heijn, bovenop 1 ster)
Alleen als de dieren elkaar anders kunnen verwonden: Beter Leven 1 ster verbiedt castratie en routinematig couperen (vanaf 2030 helemaal niet meer). Beter Leven 3 sterren, EU-biologisch, EKO en Demeter staan castratie toe onder anesthesie met pijnstilling, en dat telt hier.
AM05.2 en B06.1: bij 1 ster mogen staarten alleen binnen 72 uur worden ingekort nadat een dierenarts de noodzaak heeft vastgelegd, en vanaf 1 januari 2030 helemaal niet meer, dus de norm loopt van 1 tot 2. Elke vorm van castratie, ook immunocastratie, is bij 1 ster verboden. Beter Leven 3 sterren B06.3 en Demeter 6.3.5.3: castratie alleen onder anesthesie en met pijnstilling. EU-biologisch: Verordening (EU) 2018/848, bijlage II, 1.7.8 en 1.7.9. Een regel die alleen anesthesie eist, telt als 2.
Niveau 3: Alleen als een bepaald dier zelf behandeld moet worden.
Geldt voor: Beter Leven 2 sterren
Alleen als een bepaald dier het nodig heeft: Beter Leven 2 sterren verbiedt staart couperen, tanden knippen en castratie.
2 sterren verbieden castratie (B06.3) en staart couperen (AM05A.2, met een tijdelijke uitzondering na een ernstige uitbraak). Tanden slijpen is alleen als routine verboden (B08), dus 2 sterren blijft op 3 en komt niet op 4. 3 sterren verbieden staart couperen ook, maar staan castratie onder anesthesie toe, dus Beter Leven 3 sterren staat op niveau 2. Demeter verbiedt tanden knippen en het couperen van staart en oren, maar staat castratie onder anesthesie en pijnstilling toe (6.3.5.3), dus ook die staat op 2.
Video's
Let op: deze video toont beelden die sommige mensen schokkend vinden.
Geheime beelden: het dierenleed achter het Beter Leven keurmerkBOOS, 60 minHeimelijke beelden uit varkensstallen met het Beter Leven keurmerk, met reacties van de NVWA en de betrokken partijen.
Het voorkomen van staartbijten bij varkensWageningen Livestock Research, 2 minOnderzoekers uit Wageningen over het couperen van staarten bij biggen en hoe dat te voorkomen is.
Verder lezen
- Wettenbank: Besluit diergeneeskundigen, artikel 2.3 (castratie van biggen en staart couperen) (Wettekst)
- Beter Leven: varkens (Pagina van het keurmerk)
Bronnen
- Wet dieren art. 2.8 (lichamelijke ingrepen verboden, tenzij diergeneeskundig nodig of bij besluit aangewezen) met Besluit diergeneeskundigen art. 2.2 (pluimvee; de snavelbehandeling is vanaf 1 september 2018 uitgefaseerd en kan nu alleen nog onder de tijdelijke vrijstelling in Regeling diergeneeskundigen art. 7.3, die voor leghennen op 1 januari 2019 is geëindigd, zie stcrt), 2.3 (varkens: castratie, staart couperen tot 4 dagen, tanden slijpen tot 7 dagen, de laatste twee alleen als er verwondingen zijn gezien en andere maatregelen niet hielpen), 2.4 (runderen: onthoornen, neusring bij fokstieren), 2.7 (geen onnodige pijn)
- Beter Leven-consumentenpagina: Varkens
- Beter Leven Varkens 1/2/3 sterren v3.1 (ZW, geldig vanaf 2 mei 2026)
- Verordening (EU) 2018/848, bijlage II deel II (veehouderij), oorspronkelijke tekst
- Internationale Demeter Biodynamic Standard (stand september 2025), paragrafen 6.3.5.1, 6.3.5.3, 6.3.5.4, 6.3.6.5, 6.3.10, bijlage 7
- Beter voor Natuur & Boer Kip 1.2 en Varken 1.1 (bovenop Beter Leven 1 ster)
Meer hierover
- Alles over Varkensvlees
- Hoe lang leven mestvarkens?
- Hoe lang blijven biggen bij de zeug?
- Hoeveel ruimte heeft een mestvarken?
- Waarop liggen varkens in de stal?
- Gaan varkens naar buiten?
- Hoe lang worden varkens vervoerd?
- Hoe worden varkens geslacht?
- Keurmerk: Wettelijk minimum
- Keurmerk: Beter Leven (Dierenbescherming)
- Keurmerk: Beter voor Natuur & Boer (Albert Heijn)
- Keurmerk: EU-biologisch (Skal)
- Keurmerk: EKO
- Keurmerk: Demeter
- Wettelijk minimum vs Beter Leven (Dierenbescherming): Varkensvlees
- Wettelijk minimum vs Beter voor Natuur & Boer (Albert Heijn): Varkensvlees
- Wettelijk minimum vs EU-biologisch (Skal): Varkensvlees
- Wettelijk minimum vs EKO: Varkensvlees