Zuivel · Moeder en jong
Worden kalveren van hun moeder gescheiden?
Een kalf zou maanden bij zijn moeder kunnen blijven. Op de meeste Nederlandse bedrijven is het binnen een dag weg. Komt het verst: Demeter met de plusmodule Kalfjes bij de koe (vrijwillig). Zwakste: 8 normen, waaronder Wettelijk minimum (Nederland en EU) en Beter Leven 1 ster.
Waarom het zo is
Een koe geeft pas melk nadat ze gekalfd heeft (Wageningen). In een enquête uit 2016 onder 534 Nederlandse melkveehouders werd het kalf op 66 van de 100 bedrijven meteen weggehaald of nadat de koe het droog had gelikt, en op 91 van de 100 binnen een dag. Beter Leven staat het likken toe en raadt 3 maanden samen bij 3 sterren aan, maar eist het niet. Alleen de Demeter-plusmodule “Kalfjes bij de koe” houdt kalveren 30 dagen tot 12 weken bij de koe. Wij vonden geen landelijke telling van bedrijven die kalveren bij hun koeien houden.
Wat de keurmerken zeggen
| Norm | Niveau |
|---|---|
| Wettelijk minimum (Nederland en EU) | 1 Wordt kort na de geboorte bij zijn moeder weggehaald |
| Beter Leven 1 ster | 1 Wordt kort na de geboorte bij zijn moeder weggehaald |
| Beter Leven 2 sterren | 1 Wordt kort na de geboorte bij zijn moeder weggehaald |
| Beter Leven 3 sterren | 1 Wordt kort na de geboorte bij zijn moeder weggehaald |
| PlanetProof / On the way to PlanetProof | 1 Wordt kort na de geboorte bij zijn moeder weggehaald |
| EU-biologisch keurmerk (Skal) | 1 Wordt kort na de geboorte bij zijn moeder weggehaald |
| EKO-zuivel (EU-biologisch plus Aanvullende Normen Zuivel) | 1 Wordt kort na de geboorte bij zijn moeder weggehaald |
| Demeter | 1 Wordt kort na de geboorte bij zijn moeder weggehaald |
| Demeter met de plusmodule Kalfjes bij de koe (vrijwillig) | 2 Een paar weken |
Hoe we de niveaus lezen
- Wordt kort na de geboorte bij zijn moeder weggehaald.
- Een paar weken.
- Enkele maanden.
- Tot de twee uit zichzelf uit elkaar gaan.
Niveau 1: Wordt kort na de geboorte bij zijn moeder weggehaald.
Geldt voor: Wettelijk minimum (Nederland en EU), Beter Leven 1 ster, Beter Leven 2 sterren, Beter Leven 3 sterren, PlanetProof / On the way to PlanetProof, EU-biologisch keurmerk (Skal), EKO-zuivel (EU-biologisch plus Aanvullende Normen Zuivel) en Demeter
In de Nederlandse melkveehouderij wordt het kalf kort na de geboorte bij de koe weggehaald. De wet, Beter Leven (1 tot 3 sterren), biologisch, EKO en Demeter garanderen niet meer. Ook PlanetProof heeft geen regel over koe en kalf.
In een enquête uit 2016 onder 534 Nederlandse melkveehouders (Van Hall Larenstein, 13 april 2016) werd het kalf op 16 procent van de bedrijven direct na de geboorte bij de koe weggehaald, op 50 procent nadat de koe het droog had gelikt, op 25 procent binnen een dag en op 6 procent binnen twee dagen. Beter Leven staat toe dat de koe het kalf droog likt vóór de scheiding (HK01). Bij 3 sterren is 3 maanden samenblijven alleen een aanbeveling (HK01a). EU-biologisch geeft de voorkeur aan moedermelk gedurende 90 dagen, en dat is geen contact met de koe (2020/464, art. 2). Demeter geeft minstens drie maanden melk, niet per se van de moeder (6.3.6.5). De Nederlandse wet heeft geen regel over contact tussen koe en kalf (Besluit houders van dieren), dus de wet staat op dit niveau.
Niveau 2: Een paar weken.
Geldt voor: Demeter met de plusmodule Kalfjes bij de koe (vrijwillig)
Alleen de plusmodule “Kalfjes bij de koe” van Demeter houdt kalveren bij de koe: vaarskalveren minstens 12 weken, stierkalveren minstens 30 dagen.
Demeter Plusnormen, module “Kalfjes bij de koe”, normen 2.2 en 2.3. De stierkalveren tellen niet mee voor de score van de koe. Haar vaarskalveren blijven 12 weken, en dat is minder dan 3 maanden, dus de norm staat op niveau 2. De module is vrijwillig en komt bovenop Demeter. Bedrijven in de module mogen de claim “kalf bij de koe” op hun producten zetten.
Wat open blijft
PlanetProof (criteria M.3.0) heeft geen regel over koe en kalf, dus het krijgt het niveau van de wet: niveau 1.
Video's
Hoe duurzaam is de kalverhouderij?Zembla (BNNVARA), 35 minZembla onderzoekt de Nederlandse kalfsvleesketen en de invoer van kalveren uit het buitenland.
Let op: deze video toont beelden die sommige mensen schokkend vinden.
Misstanden in de kalvertransporten onthuldZembla (BNNVARA), 11 minBeelden van kalveren op transport van Ierland naar Nederland, gefilmd door dierenwelzijnsorganisaties.
Haar verhaal: het leven van een melkkoe in een minuutWakker Dier, 61 sKorte film van Wakker Dier over dracht, kalf en melkproductie. Van een belangengroep.
Bronnen
- Beter Leven Melkrund 1 ster v2.1, 2 sterren v1.1, 3 sterren v2.1 (ZW, 3 februari 2025)
- Beter Leven, pagina over melkkoeien
- Uitvoeringsverordening (EU) 2020/464, artikelen 2, 9, 22 en bijlagen I en II
- Internationale Demeter Biodynamic Standard (stand september 2025), paragrafen 6.3.5.1, 6.3.5.3, 6.3.5.4, 6.3.6.5, 6.3.10, bijlage 7
- Van Hall Larenstein (Hopster, Bergsma, Biewenga) voor De Duurzame Zuivelketen, 13 april 2016, enquête onder 534 Nederlandse melkveehouders
- Besluit houders van dieren (Wettenbank BWBR0035217), artikelen 1.6, 1.11, 1.20, 2.2 tot en met 2.5, 2.12, 2.17, 2.28, 2.30-2.46, 2.50, 2.71, 5.1, 5.10 en 5.11
- On the way to PlanetProof Melk, criteria M.3.0 (SMK, geldig vanaf 1 januari 2025, update van juni 2026 met besluiten tot 18 juni 2026), criteria 4.1, 4.9, 4.11, 4.13, 4.14, 4.17.1 en bijlage 2 (sectorafspraken)
- Demeter Plusnormen Module Kalfjes bij de koe, normen 2.2 en 2.3
- Wageningen Livestock Research, Rapport 1134, Feiten en cijfers over de Nederlandse veehouderijsectoren 2018 (Van der Peet e.a.), paragrafen over melkkoeien, varkens en vleesstieren
Meer hierover
- Alles over Zuivel
- Hoe lang leven melkkoeien?
- Hoeveel ruimte hebben melkkoeien?
- Waarop liggen melkkoeien?
- Mogen melkkoeien in de wei grazen?
- Worden bij melkkoeien de hoorns verwijderd?
- Hoe lang worden koeien vervoerd?
- Hoe worden melkkoeien geslacht?
- Keurmerk: Wettelijk minimum
- Keurmerk: Beter Leven (Dierenbescherming)
- Keurmerk: PlanetProof / On the way to PlanetProof
- Keurmerk: EU-biologisch (Skal)
- Keurmerk: EKO
- Keurmerk: Demeter
- Wettelijk minimum vs Beter Leven (Dierenbescherming): Zuivel
- Wettelijk minimum vs EU-biologisch (Skal): Zuivel
- Wettelijk minimum vs EKO: Zuivel
- Wettelijk minimum vs Demeter: Zuivel